काही गोष्टी, काही गमती ........

Sunday, September 18, 2005

अशी वादळे येती

नुकतेच "अशी वादळे येती" लेखाक्रमाचा शेवटचा भाग संपवला. ही नोंद या लेखमालिकेतील सगळे भाग खाली दिल्याप्रमाणे एकत्रित करण्यासाठी!

अशी वादळे येती

अशी वादळे येती - भाग १: शब्दांची चकमक
अशी वादळे येती - भाग २: निसर्गाचे समीकरण
अशी वादळे येती - भाग ३: अडचणीत अडचण
अशी वादळे येती - भाग ४: माझं घर शेणाचं

अशी वादळे येती - भाग ४: माझं घर शेणाचं

दरवर्षीचा "हरिकेन सीझन" सुरु झाला की आग्नेयी राज्यांत आणि त्यातल्या त्यात फ्लोरिडा राज्यात मोठे वादळ धुमाकूळ घालणार हे शंभर टक्के ठरलेलेच असते. फ्लोरिडा हे निवृत्तीचे ठिकाण मानल्या जाते - म्हणजे अख्खे आयुष्य कर्म करून एकत्र केलेला पैसा घेऊन निवृत्त झालेले अमेरिकन पिकली पानं इथे मस्तपैकी घरं करून राहतात. महावादळाच्या जीवघेण्या रस्त्यामध्ये राहणारी ही "सीनियर" जनता "देवा, संपूर्ण आयुष्य झटून गोळा केलेल्या संपत्तीनेसुद्धा आता मनाला शांती मिळत नाही. तेव्हा लवकरात लवकर कुठले तरी 'हरिकेन (महावादळ)' पाठवून मला घेऊन जा रे बाबा!" म्हणत जीवावर उदार झालेली असावी अशी मला शंका येते. नाहीतर एवढी संपत्ती असल्यानंतर एखाद्या शांत ठिकाणी "रिटायर" होण्यापेक्षा जेथे निसर्गाने रणधुमाळी माजवली आहे असल्या मढ्यात राहण्याच्या भानगडीत का बरे पडावे?

या सगळ्यात एक गोष्ट नोंद घेण्यासारखी आहे. ती म्हणजे या वादळांना दिलेली नावं. जागतिक हवामान संस्थेची चौथी प्रादेशिक 'हरिकेन कमिटी' अमेरिकेच्या आजूबाजूला निर्माण होणार्‍या वादळांना नावे देण्याचे काम करते. ज्याही वादळाने काही नुकसान पोहोचण्याची शक्यता असते त्याला ओळख देण्यासाठी पुल्लिंगी आणि स्त्रिलिंगी नावे ही आळीपाळीने दिली जातात. अर्थात कुठल्या वादळाला माणसाचे नाव मिळणार की बाईचे हे ठरलेले नसते. कारण एका वर्षात किती वादळे कधी होणार हे देखील माहित नसते. पण गेल्या काही वर्षांत झालेल्या वादळांपैकी मागच्या वर्षीच्या (२००४) 'हरिकेन ज़ान (Jeanne)' मुळे सगळ्यात जास्त लोकांना आपल्या जीवाला मुकावे लागले, 'हरिकेन फ्रांसेस( Frances)' नी सगळ्यात जास्त 'टोर्नाडो' गुंडं सोबतीला आणले; आणि ह्या वर्षीच्या (२००५) "हरिकेन कटरिना(Katrina)" नी जिवमालाची जी अभूतपूर्व नासधूस केली आहे त्याचा अजून संपूर्ण ठावठिकाणा लागलेला नाही (हा लेख लिहीत असताना). ह्या सगळ्या दुःखद घटना आहेत. पण ज्या महाभयंकर आणि भांडकुदळ वादळांनी ही कामे केली, योगायागाने त्या सगळ्यांची नावे स्त्रिलिंगी कशी हे मात्र मी मराठीमध्ये न लिहिता इंग्रजी मध्ये प्रस्तुत केले असते तर इथल्या अमेरिकन बायकांनी मला जोड्या-चपलांनी फोडून काढले असते (कारण त्या चाबूक ठेवत नाहीत, पण कपाटे मात्र नुसत्या नवनवीन जोड्या आणि चपलांनी भरून ठेवतात)! ह्या वादळांची नावं सध्यातरी फक्त 'रोमन' बायका माणसांच्या नावावरून ठरवली जातात. त्यामुळे यात मराठी हात नाही असे माझे मत आहे. जर तसे असते आणि महाराष्ट्रातील वादळांना आपण अशी नावे दिली असती तर मराठी वृत्तपत्रात बघायला मिळणार्‍या "माधुरीने अख्ख्या महाराष्ट्राची झोप उडवली!" ह्या ठळक बातमीचा संबंध कदाचित दीक्षितांच्या पोरीशी आला नसता. सुदैवाने असले नामांकित वादळ हा प्रकार महाराष्ट्रात नाही. हे काम सध्या अमेरिकन बायकांचेच!

सर्वसाधारणतः अमेरिकन जनता ही जरा जास्तच उत्पाती (ऍड्व्हेन्चरस) आहे याबद्दल वाद नाही. असल्या प्रचंड वादळाला तोंड देण्याकरता लोकं लाकडी घरे बांधून राहतात त्याचे मला नवल वाटते. ह्या मनुष्य-निसर्ग समरात कधी कुणाच्या घरावर मोठे वडासारखे झाड आदळून घराचे लाकडी छप्पर फोडून, दुसरा मजला जमीनदोस्त करून आणि पहिल्या मजल्याच्या जमिनीची वाट लावून ते झाड जेव्हा तळघरातच आपले शेवटचे प्राण सोडते तेव्हा ते आपल्यासकट संपूर्ण घराला "मैं डूबूंगा तो तेरे को लेकर ही डूबूंगा" असल्या थाटात देवाघरी घेऊन गेलेले असते, तर कधी टोर्नाडोराव अख्ख्या घरालाच आपला प्रसाद म्हणून खुशाल उडवून नेतात. अशा नैसर्गिक महाधिदेवांसमोर काँक्रीटचे घर बांधण्याऐवजी लाकडाचे घर बांधून "मैने जानबूझके ये लकड़ी का घर बनाया है। तुम क्या करते वो हिम्मत है तो करके दिखावो!" म्हणून उलटे तोंड देणार्‍या अमेरिकन माणसाच्या उर्मटपणाला मात्र मानायलाच पाहिजे! मराठीभूमीतील शहरांत मात्र आपण चांगल्या विटासिमेंटाची घरे बांधून राहातो. भूकंप झाला तर त्या घराचे काय होईल याची तमा न बाळगता निसर्गाच्या वादळशक्तीसमोर मात्र नतमस्तक होऊन (गरज नसताना) मराठी माणूस पावसाला तोंड देण्यासाठी एकदम भक्कम घर तयार करतो. कुठल्या वादळाची बिशाद आहे त्या घराची एक वीटही वेगळी करण्याची? (खरं म्हणजे वादळ बिदळ, पाऊस असल्या गोष्टींसाठी थोडेच घर एवढे मजबूत बांधतो आपण? घरफोडी टाळणे हा मुख्य उद्देश्य असतो ही गोष्ट निराळी!)

मी लहान असताना एक चिऊ आणि काऊ यांची गोष्ट ऐकली होती. त्यात चिऊताई समंजसपणाने मेणाचं घर बांधते आणि कावळा मात्र शेणाचं. काही दिवसांनंतर धो धो पाऊस पडायला लागतो. कावळ्याचं शेणाचं घर वाहून जातं. पण चिऊचं घर मेणाचं असतं त्यामुळे त्याला काही होत नाही. मायदेशी राहणार्‍या विटासिमेंटाची पक्की घरं असणार्‍या माझ्या बांधवांशी निसर्गाचा एक करार आहे - की माझा तुला त्रास होणार नाही - तुझं घर मेणाचं. वादळाच्या रस्त्यात असणारं माझं सध्याचं अमेरिकेतील लाकडाचं घर मात्र मज वाटे शेणाचं!

समाप्त.

भाग १
भाग २
भाग ३

Friday, September 16, 2005

अशी वादळे येती - भाग ३: अडचणीत अडचण

अमेरिकेच्या हवामान खात्याचं काम अगदी चोख असतं. वादळ वारा यांना दुरूनच दिसत असतो. जर कुठले वादळ किंवा झंझावात येणार असे ह्या हवामान खात्याने सांगितले की ती दगडावरची रेघ होऊन जाते. तसेच सर्वसाधारणतः ज्यादिवशी पाऊस पडणार असे सांगितले की नव्वद प्रतिशत पाऊस पडणारंच. जेव्हा लख्ख ऊन सांगतात तेव्हा सूर्यही तळपत राहणार. किंबहुना अमेरिकन पाऊस, वारा या गोष्टी अमेरिकन हवामान खात्याला विचारूनच पुढचे कार्य आखत असावेत.

आपल्याकडील वार्‍याचं आपण काही तरी बिघडवलेलं असणार. नाहीतर आपल्या देशीय शासनाच्या हवामान खात्याला हवा कुठल्या दिशेने वाहते याची खरोखरच हवा असती. मराठी बातम्यांमध्ये "आज लख्ख ऊन पडणार" अशी बातमी आली की आमचे देशी शेजारी नेमके त्याच दिवशी छत्री काढत. एकदा "उद्या भरपूर पाऊस" म्हणून दूरदर्शनच्या बातम्यांवरून कळलं. आमच्या शेजार्‍यांनी दुसर्‍या दिवशी छत्री नेलीच नाही. योगायोगाने त्यादिवशी मुसळधार पाऊस पडून शेजारी ओलेचिंब भिजले आणि पुढे आजारी पडले. नंतर बरे झाल्यावर हवामान खात्याच्या कार्यालयात जाऊन त्यांनी "काय लेकहो बेभरवशाचे तुम्ही!" म्हणून जो पहिला सापडला त्याच्या कानाखालीच एक ठेवून दिली. नंतर पोलिसांनी अटक करून त्यांना दम दिला वगैरे वगैरे! (ही गोष्ट शेजार्‍यांनीच आम्हाला सांगितली. खरे खोटे कुणास ठाऊक?) चुकीचे हवामान अंदाज सांगण्यात सुद्धा हवामान खात्याला नियमितता नाही ही आमच्या शेजार्‍यांची अडचण. बरोबर हवामान अंदाज नियमितपणे सांगता येत नाही ही आमच्या हवामान खात्याची अडचण!

अमेरिकेत उन्हाळा अर्ध्यावर उतरला की फ्लोरिडा आणि आजूबाजूच्या आग्नेयी राज्यात राहणार्‍या लोकांना वादळाच्या आगमनाची तयारी करावी लागते. कुठले का वादळ येणार असल्याची माहिती हवामान खात्याने दिली की लोकांची लगबग सुरु होते. लोकं घरात भरपूर आठवड्यांची खानपान आणि इतर सामुग्री आणून आपल्या फ्रीजरमध्ये आणि जेथे होईल तेथे कोंबतात. तळघरात सगळे व्यवस्थित करून कदाचित तिथेच राहण्याची पाळी आली तर तिथे माल भरून ठेवतात. काहीजण वीज (इलेक्ट्रिसिटी) जाईल या भितीने घरात जनरेटर आणून ठेवतात. वादळवार्‍यामुळे येथे विज जाण्याशिवाय आणखी गोष्टींची तयारी असावी लागते - म्हणजे कधी छप्पर उडून जाईल, दारावरचे मोठे झाड कधी बाजूच्या भिंतीतून तळ्यात-मळ्यात खेळायला सुरुवात करेल तर कधी तळघराचं रूपांतर पाण्याच्या टाकीत होऊन जाईल ह्या चिंता!

वीज जाणे ही अमेरिकेतील दुर्लक्ष्य न करता येण्यासारखी घटना आहे. एखाद्या शहरातली वीज गेली तर लगेच त्या दिवशींच्या बातम्यांमध्ये तिचा समाचार घेतला जातो. मग भलेही लॉस एंजेलिस शहराची वीज जावो - त्या घटनेची बातमी २२०० मैल दूर असणार्‍या अटलांटा शहराच्या स्थानिक बातम्यांमध्ये सांगितली जाते. जर मुंबईची वीज गेली तर त्याचा उल्लेख मुंबईच्या स्थानिक बातम्यांमध्ये देखील होतो की नाही हाच प्रश्न आहे! रोज मरे त्याला कोण रडे?

बरे, अमेरिकन माणसाला (किंवा बाईला) घराची वीज जाणे ह्याखेरीज दुसरी मोठी शिक्षा नाही. समजा वीज गेलीच तर कायकाय हाल होतात बघा: वीज नाही म्हणजे फ्रीजर बंद - आठवडाभराच्या खानपानाचे वाटोळे; पाण्याचा विजेवर चालणारा बंब (हीटर) 'थंड' पडल्यामुळे घरातील सगळीकडचे गरम पाणी बंद; डिशवॉशर बंद - हातांनी भांडी धुण्याची कश्मकश; वॉशिंग मशीन आणि ड्रायर बंद - कपडे स्वतः धुण्याची आणि वाळवण्याची अडचण (अहो ओले कपडे वाळवणार कुठे? गॅलरीत वाळत टाकले तर लोकं बोंबा ठोकतात); मायक्रोवेव्ह बंद - खाण्यासाठी काहीही गरम करण्याची उजागरी नाही - डोकं तेवढं उगाचंच गरम; बर्‍याच घरांत स्वयंपाकाच्या गॅसऐवजी विजेवर चालणार्‍या आधुनिक शेगड्या असतात - तिथे आता घरी
कुठलाच खाण्याचा पदार्थ करण्याची सोय न राहाता घरकर्‍यांचे हाल 'गॅसच संपल्यागत' होतात. महिन्याचे विजेचे बिल भरतानाच आपल्याकडे वीज आहे याची आठवण होणार्‍या अमेरिकन जनतेला आता भोवंड यायला लागते. महाराष्ट्राकडील दररोज होणारी विजेची कपात काही नाही तरी "सहनशीलता" नावाचा गुण आपल्याला देऊन जाते. कधीही वीज जाऊ न देणार्‍या अमेरिकन शासनाने येथील नागरिकांना चोवीस तास विजेची अतिशय वाईट सवय लावून पंगू करून ठेवले आहे. त्यासाठी पुढे भोगाभोग ही आलीच!

क्रमश:

भाग १
भाग २
भाग ४

Thursday, September 15, 2005

अशी वादळे येती - भाग २: निसर्गाचे समीकरण

मुसळधार पाऊस - त्यामुळे आलेला पूर, किंवा पाऊस न आल्यामुळे दुष्काळ, भूकंप असल्या अबला नैसर्गिक आपत्त्या आपल्याला महाराष्ट्रात अधुनमधुन खाजवून जातात म्हणून ओळखीच्या आहेत. "टोर्नाडो (प्रचंड महाभयंकर चक्रीवादळ)" आणि अमेरिकेतले "लेवल फाईव हरिकेन (म्हणजे आपल्यासोबत भेटीला दीडशे मैलांच्या अंदाधुंद वेगाने वाहणारी वादळे, धूमाधार पाऊस, सेक्युरिटी गार्ड सारखे नेहेमीच सोबतीला ठेवलेले अनेक टोर्नाडो आणि जातानाची आठवण म्हणून अब्जावधी किमतीच्या नुकसानास कारणीभूत असणारे महापूर असल्या गोष्टी घेऊन येणारे महाप्रचंड झंझावात)" ह्या अमेरिकेसारख्या बलाढ्य (म्हणजे "बला" आणि "आढ्यता" ज्याच्यामध्ये कुटूनकुटून भरली आहे असा जो तो) देशाला लोटांगण घालायला लावणार्‍या गोष्टी आम्हा मराठीभूमीतील बांधवांच्या एवढ्या जंगी परिचयाच्या नाहीत. तसा परिचय वाढविण्याचे कारणही उद्भवत नाही ही एक चांगली गोष्ट आहे. म्हणूनच मराठी माणसाकडे एक चिंतेचं कारण कमी असतं.

भूकंप ह्या प्रकाराला मराठी माणूस घाबरत नाही. संपूर्ण जग भूकंपाच्या भितीने आपल्या इमारती भूकंपापासून सुरक्षित करण्याच्या मागे पडले असते. त्यासाठी वर दोलक (पेंडयुलम डॅंपर) लावणे, इमरतीला बाहुलीसारखे डुलता यावे म्हणून लवचिक बनविणे, भूकंप झालाच तर काय करायचे हे लोकांना शिकविणे असे उद्योग करत असतात. पण आम्हाला असल्या कुठल्याही भूकंपतयारीची गरज पडत नाही. उलट आम्ही विटासिमेंटाची पक्की घरे बांधून भूकंप कधी होणारच नाही असल्या थाटात राहतो. त्याबाबतीत मराठी माणसाची हिंमत दाद देण्यासारखीच आहे.

आपण फार तर मान्सून च्या भेकड पावसाची रेनकोट आणि छत्र्या विकत घेऊन तयारी करतो. हा तसा नेहेमी लपंडावच खेळत असतो. त्यामुळे त्याला भिण्याचे कारणच नाही. मात्र लबाड मान्सून प्रत्येक प्रांतात वेगवेगळा मुखवटा घालून येतो. मुंबईत "म्मारो स्सालेको!" गुंडागर्दी कारभार शोभावा तसा दे दणाद्दन फिल्मी मसाला स्टाईलमध्ये दणदण येऊन पूर घेऊनच येतो. तसं त्या पुराचं अर्ध श्रेय पाण्यामध्ये माती टाकून समुद्रपातळीच्या खाली बसलेल्या मुंबापुरीला आणि उरलेले अर्धे श्रेय गावाला जाण्याची भरलेली बॅग गच्च भरून आतील कपड्यांच्या चिंध्या बाहेर लोंबकळतात तसल्या दिमकीत भरगच्च भरलेले मुंबई शहर सांभाळू न शकणार्‍या शासनाच्या भिक्कार गटार (ड्रेनेज) यंत्रणेला जाते. व्यवस्थेची मोडकळीस आलेली गाडी ही शासनाने आणि मुंबापुरीने स्वत:च उंच टेकडीच्या काठावर ओढत आणून ठेवावी आणि पावसाने येऊन हलकेच टिचकी मारून गाडी खाली दरीमध्ये ढकलून द्यावी असे येथील पावसाचे समीकरण असते.

पुण्यातला पाऊस "व्हेन इन रोम, डू ऍज रोमन्स डू" च्या हिशेबाने अस्सल तुरटसाखरू पुणेरीप्रमाणे बाहेर गोडेपणाचा आव आणून प्रत्यक्षात मात्र तिखटाची फोडणी असल्या ऐटीत वावरतो. बर्‍याचदा हा दिवसातनं एकदा हलकासा येऊन वातावरण आल्हाददायक करून जातो (माझा काही वर्षांपूर्वीचा अनुभव - आता पावसाची लहर वेगळी झाली असेल तर त्यात माझा हात नाही). याला छान म्हणावे तर सतत पडत असतो.

नागपूरात मात्र मान्सूनचा पाऊस ह्यासारखा बेभरवशाचा कोणी नसेल. कधी हा एक्सप्रेस मेलला दीडशेच्या वेगाने नेण्याकरता भडाभडा कोळसा ज्या वेगाने ओततात (तूर्तास संवादासाठी समजूत करून घ्या की ही एक्सप्रेस मेल सध्या कोळशाच्या इंजिनाने चालते!) तसा एक-दोन तासात ओतून जातो, तर कधी बाहेरगावाहून आलेल्या पण गेल्या आठवडाभरात जाण्याचे नावही काढले नसेल अशा पाहुण्यासारखा आठवड्याआठवड्याने तळ ठोकून बसलेला असतो. तर सांगण्याचे मुख्य कारण हेच की आपले निसर्गाला तोंड देण्याचे धारिष्ट्य हे असल्या दीडदमडीच्या पावसापर्यंतच सहसा ताणून धरण्यात येते. अमेरिकेत लोकं वादळाच्या स्वागतासाठी कशाकशाची तयारी ठेवत असतील?

क्रमशः

भाग १
भाग ३
भाग ४

Wednesday, September 14, 2005

अशी वादळे येती - भाग १: शब्दांची चकमक

काही दिवसांपूर्वीच एका संभाषणात "त्सुनामी" हा विषय निघाला. कुणीतरी एक प्रश्न विचारला की "त्सुनामी" ला मराठी प्रतिशब्द कुठला? मी जरा डोक्याची खाजवाखाजव केली; पण खरंच, मला "त्सुनामी" ह्या अर्थाचा बोली भाषेत "भली मोठी प्रचंड लाट" ह्याखेरीज दुसरा कुठलाही शब्द आठवला नाही (तुम्हाला माहित असेल तर सांगा). खरं तर बोली भाषेत तेच शब्द वापरले जातात जे खरंच बोलण्यात असतात; आणि बोलण्यात ते शब्द असतात जे अनुभवात असतात. त्सुनामी हा शब्द जपानी भाषेतून येतो. जपान ह्या देशाच्या समुद्रकिनारी त्सुनामी नाविक रंभा, मेनका नेहेमीच नृत्यथैमान घालत असतात. त्यामुळे त्यासाठी तसा विशिष्ट शब्द वापरात येणे हे साहाजिकच आहे. आपल्या महाराष्ट्रात मात्र असला प्रकार क्वचितच(गरीबाच्या घरी कसल्या हो रंभा आणि मेनका?). त्यामुळे मूळ मराठीतून ह्यासाठी बोली शब्द प्रचलित नसावा...

हीच गोष्ट चक्रीवादळाची. आपल्याकडे वापरात असणार्‍या "चक्रीवादळ" ह्या शब्दाची शक्ती वादळ हे खरोखर केवढ्या प्रचंड जोमाचं असू शकतं हे सांगायला हास्यास्पद रित्या अपुरी पडते. अमेरिकेतल्या "टोर्नाडो" पुढे चक्रीवादळाची काही बातंच नाही. आपले चक्रीवादळ नटूनथटून मिरवत जरी टोर्नाडोसमोर गेले तरी टोर्नाडो ढुंकूनसुद्धा बघणार नाही असा ह्या दोघांच्या शक्तीमधला फरक! एरव्ही आपल्याकडच्या वादळाची शक्ती पण फार तर केवढी असते? त्यासाठी "चक्रीवादळ" हे नाव पुरेपूर योग्यच आहे. याला दुसरे नाव आहे 'चक्रवात'. पण ते देखील तुलनेने वात झाल्यासारखेच फरफटत फिरते आहे असे वाटते.

मग आली मराठी वावटळ. शब्दसाधर्म्याने वावटळ हा प्रकार चक्रवातापेक्षा गावातल्या भूताप्रेतांशीच जास्त जवळचा संबंध असल्यासारखा वाटतो. लहानपणी मला वावटळ म्हणजे हडळीची माय असे वाटायचे. तसेच हडळ ही लुगडं घालून फिरत असावी असाही मी तेव्हा निष्कर्ष काढला होता. लहानपणी मी भूताला फार घाबरायचो. पण अजूनपर्यंत एकही दिसला नाही (किंवा दिसली नाही - भूतामध्ये लिंगभेद असतो का? हा प्रश्न मला अजून सुटलेला नाही). त्यामुळे माझा भूताखेतांमधील विश्वास आता उडत चालला आहे. असो!

शहरातल्या साहेबी थाटातल्या टोर्नाडो समोर चक्रीवादळ आणि वावटळ हे गावंढळ बंधूभगिनींसारखे वाटतात. मोठमोठे मालवाहू ट्रकं उचलून फेकण्याची हिंमत असलेल्या टोर्नाडोचे शक्तिप्रदर्शन आपल्या मराठी भूमीत कुठे? नाही तर "चक्री" सोडा, "चक्रावादळाचा बाप" ह्या अर्थाचा कुठला तरी शब्द बोली मराठीत नक्की 'मौजूद' असता! 'बोली मराठी' ही येथील किल्ली आहे - हिचा उल्लेख संस्कृत भाषेचा उपयोग करून कुठलाही नवा जोडशब्द शोधून काढणार्‍या 'संधीसाधू' महाशयांची फक्त खोड मोडावी म्हणून केला आहे, इतकेच! तरीही चादरीसारख्या साध्या गोष्टीला महावस्त्र असले भरजरी नाव असणार्‍या पुणेरीतून आणखी अस्सल शब्दे निघण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

केवळ स्पष्टिकरणार्थ म्हणून सांगतो, प्रलय (ख्रिश्चन लोकं ज्याला "ज़ज़मेंट डे" म्हणतात) ह्या शब्दाचे काम इथे मुळीच नाही. संपूर्ण जगाला एका दमात देशोधडीला लावण्याचे सामर्थ्य असणाऱ्या ह्या कारस्थानाचे दर्शन न झालेले बरे. प्रलय हा शब्द आपल्या जगाच्या विनाशाच्या कल्पनेतून उद्भवतो. ज्याने प्रलय प्रथमदर्शनी पाहिला आहे असा कुणी जिवंत नाही आणि प्रलय पाहिल्यानंतर ते सांगण्यासाठी कुणी जिवंत सुद्धा राहणार नाही असा माझा कयास आहे. नाहीतर तो प्रलय हो कसला?

क्रमश:

भाग २
भाग ३
भाग ४

Saturday, September 10, 2005

मराठी ब्लॉग लिहिणार्‍यांची यादी

Update (१० जानेवारी २००६): मराठी ब्लॉग विश्व हे नवनवीन मराठी ब्लॉग शोधण्याचे कार्य करत असल्यामुळे मी ह्या सूचीत बदल करणे बंद केले आहे. कृपया नवीन ब्लॉग शोधण्यासाठी "मराठी ब्लॉग विश्वा"ला भेट द्या.
----------------------------------------------------------------------------------------------
नवीन माहिती (१७ ऑक्टोबर २००५): नुकतेच इंटरनेट वर "marathiblogs.net" म्हणून साईट अवतरली आहे. सगळ्या मराठी ब्लॉगांना शोधणे, त्यांच्यावरील नवीन लेखांचे सारांश सादर करणे आणि नवीन मराठी ब्लॉग शोधत राहाणे हे ह्या संकेतस्थळाचे उद्देश्य आहे. ह्या संकेतस्थळावरील माहिती माझ्या ह्या "पोस्ट" पेक्षाही "अप-टू-डेट" असल्यामुळे मी वाचकांना तेथे जरूर भेट द्यावी असा सल्ला देतो.

----------------------------------------------------------------------------------------------
इंटरनेट वर फिरता फिरता बरेच मराठी मित्र/मैत्रिण देवनागरी मराठी मधून 'ब्लॉग' लिहिताना आढळतात. या सगळ्यांची एका ठिकाणी यादी करावी म्हणून हा एक खटाटोप. जर आपणांस एखादे मराठी `ब्लॉग' आढळले आणि ते इथल्या यादीत नसेल तर कृपया इथे प्रतिसाद पाठवून कळवा.


मराठी देवनागरी 'ब्लॉगां'ची यादी अशी: (येथे कमीत कमी दोन लेख तरी देवनागरीत आहेत)

देवनागरी ब्लॉग:

गोष्टीगमती (pkls.com मराठी - Mirror Site)
माझ्या चकाट्या
मराठी साहित्य
विदग्ध
चार शब्द
स्पंदन (Spandan)
मी माझा
दिसामाजी काहीतरी ...
... कधीतरी
सोऽहम् - C'est Moi
My journey (माझा प्रवास)
केल्याने देशाटन
रामराम मंडळी
मराठी कविता
ME MARATHI !!
वाट्टेल ते!!
अमित बापट
movies, music and magic !
Hi,Rahul Here
e-Choupal,Phulwadi
असा मी असामी

मराठी लिहिणारे पण देवनागरीचे लिखाण क्वचित वापरलेले. `ब्लॉग' मुख्यतः "रोमन" लिपी मध्ये:

क्वचित देवनागरी:
बळंच काहीतरी ...
Taantrik T'ippan'yaa

मोजेकेच मराठी (देवनागरी किंवा रोमन दोन्ही लिपींमध्ये). :

क्वचित मराठी:
iUnknown blogs ...
W0lf Howl
Sandesh's Blog
The tree that shelters two souls
Priyank.com
अंतर्नाद (antarnad)
Adeology
निर्वाणा
|| उगाच उवाच ||
Amey's Blog
Hrishi's Blog

उगवते ब्लॉग:
असंच कधी लिहावं वाटलं तर....
मराठी ब्लाग

मेलेले ब्लॉग (२००५ मध्ये एकही लेख नाही):

मृत ब्लॉग:
पाउलवाट
सहज
Marathi blog
सदाशिवपेठी ब्लॉग
Tätu
Abhang Remix



------------------------------
शेवटचा बदल: १८ सप्टेंबर २००५
------------------------------